Słowo od Prezesa (i Zarządu) na koniec kadencji

Sprawozdanie Zarządu PTK III kadencji za okres 2005-2009


Drogie Koleżanki, drodzy Koledzy,

mijają niemal dokładnie cztery lata od naszego ostatniego Walnego Zgromadzenia w dniu 26 października 2005 roku w Krakowie.

Druga kadencja PTK przypadała już w całości na czas istnienia Komitetu Nauk o Kulturze PAN (powołanego w lutym 2004, a ukonstytuowanego w czerwcu tego samego roku), a także obowiązywania uchwały Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów w sprawie funkcjonowanie kulturoznawstwa jako dyscypliny naukowej w obrębie nauk humanistycznych (ta ostatnia zapadła na dwa dni przed naszym ostatnim Zgromadzeniem), co sprawiało, że funkcjonowaliśmy w ścisłym związku z inicjatywami Komitetu. Zakończony właśnie I Zjazd PTK, firmowany jako wspólne przedsięwzięcie PTK oraz KNoK PAN stanowi najdonioślejszy jak dotąd wyraz tej współpracy.

Ścisła współpraca PTK z władzami Komitetu Nauk o Kulturze PAN dotyczyła między innymi permanentnych, jak się miało okazać, działań związanych podstawami programowymi wiedzy o kulturze w liceach. Tym właśnie sprawom poświęcona była pierwsza w mijającej kadencji Towarzystwa konferencja naukowa zorganizowana pod auspicjami PTK przez Uniwersytet w Białymstoku i wynikły z obrad numer monograficzny "KW" - także pierwszy opatrzony formułą: "Forum PTK".

Konferencji, którym patronowało nasze Towarzystwo, było więcej, poniżej wymieniam je wszystkie:

Dochodzi do tego jeszcze cykl sesji naukowych organizowanych przez terenowe środowiska bądź oddziały PTK. I tak, w mijającej kadencji odbyły się cztery takie spotkania:

PTK nieodmiennie włącza się w inicjatywy dotyczące wysokiej jakości akademickiej dydaktyki kulturoznawczej, i szerzej - edukacji kulturalnej w ogóle. W listopadzie 2007 PTK poparło kandydaturę prof. dr. hab. Ewy Kosowskiej, rekomendowanej przez Senat Uniwersytetu Śląskiego do Zespołu Kierunków Studiów Humanistycznych Państwowej Komisji Akredytacyjnej III kadencji. W mijającej kadencji powołano również kolejny Zespół Oceniający Uniwersyteckiej Komisji Akredytacyjnej, złożony z członków PTK. Prezes Towarzystwa został powołany w 2009 roku przez Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego do Zespołu sterującego, opiniującego projekty zgłoszone do programu "Edukacja kulturalna i diagnoza kultury".

Ponieważ towarzystwa takie jak nasze żyją oddolną aktywnością swoich członków, cieszy systematyczne przybywanie oddziałów terenowych PTK. I tak, jeśli chodzi o to ostatnie, w czasie trwania naszej kadencji powstały formalnie Oddziały PTK (podaję w kolejności wpłynięcia wniosków): w Katowicach, Łodzi, Lublinie, Białymstoku, Wrocławiu, Warszawie i Opolu. Ale satysfakcja z istnienia Oddziałów płynie przede wszystkim z ich aktywności.
Radością napawa zwłaszcza działalność Wszechnicy Kulturoznawczej Oddziału PTK we Wrocławiu (jako pierwszego przekształconego w bieżącym roku w Oddział o osobowości prawnej), pomyślanej jako forum wymiany myśli oraz doświadczeń badaczy, twórców i uczestników kultury, która swą wyjątkowo aktywną działalność rozpoczęła w listopadzie 2005 roku pod hasłem "Cultura culturans - kultura tworząca i umysłem uchwytywana". Gośćmi odbytych dotąd 27 spotkań byli m.in. Karol Modzelewski, Ewa Rewers, Joanna Tokarska-Bakir, reżyser Michał Znaniecki, minister KiDN Bogdan Zdrojewski, prezydent Wrocławia Rafał Dutkiewicz.
W październiku 2007 roku rozpoczęła działalność Białostocka Wszechnica Kulturoznawcza, której aktywność koncentruje się wokół hasła: "Przyszłość tradycji", a gromadząca wokół swojego projektu (realizowanego z białostocką Galerią Sleńdzińskich) takie osobowości nauki jak profesor Janusz Tazbir czy profesor Andrzej Szpociński. Efektem spotkań dyskusyjnych jest publikacja zatytułowana właśnie Przyszłość tradycji (pod red. Sława Krzemienia-Ojaka, Białystok 2008), stanowiąca szósty tom serii "Kultura i Przyszłość". W ramach Wszechnicy planowane jest coroczne uhonorowanie zasłużonego dla kultury narodowej i lokalnej humanisty - w 2008 roku zorganizowano jubileusz Profesora Włodzimierza Pawluczuka.

Od maja 2007 roku działa aktywnie łódzki Oddział PTK, który koncentruje swoją działalność na organizacji wykładów oraz paneli dyskusyjnych (niektórych we współpracy z Muzeum Sztuki w Łodzi). Spośród nich wymienić wypada chociażby panel zatytułowany Między pamięcią kulturową a polityką pamięci czy też spotkanie poświęcone antologii Rekonfiguracje modernizmu. Nowoczesność i kultura popularna.

20 czerwca 2006 roku Zarząd Główny na swoim posiedzeniu zobowiązał mnie do podjęcia działań zmierzających do podpisania trójstronnej umowy między PTK, Narodowym Centrum Kultury a Fundacją Kultury, dotyczącej "wspólnego wydawania czasopisma", zapewniającej Towarzystwu merytoryczną kontrolę nad nim, powierzając zarazem funkcję Redaktora Naczelnego pisma. W lipcu tego samego roku starania te zostały uwieńczone sukcesem i umowa w sprawie wydawania kwartalnika "Kultura Współczesna" została podpisana. Zastępcą redaktora naczelnego została Zina Jarmoszuk, a sekretariat czasopisma przejęła Anna Wieczorek. Od numeru 2/2006 (Strategie nauczania wiedzy o kulturze w szkołach średnich) kwartalnik funkcjonuje jako forum PTK. W trakcie mijającej kadencji ukazało się - mimo rozlicznych perturbacji administracyjno-finansowych (umowa opiewa każdorazowo na rok kalendarzowy, a jej odnawianie nie należy do spraw rutynowych) - 14 numerów pisma, czyli wszystkie (pojedyncze) numery aż do nr trzeciego z roku 2009 (O designie). Dochodzi do tego jeszcze opublikowana w 2009 roku antologia prac zamieszczonych w kwartalniku, obejmująca "pierwszą" serię pisma (1993-2001), zatytułowana Przestrzenie kultury - dyskursy teorii. W piętnastolecie kwartalnika "Kultura Współczesna", przygotowana przez Annę Zeidler-Janiszewską oraz mówiącego te słowa, wydana także nakładem NCK. Powołana została Rada Naukowa kwartalnika złożona z luminarzy polskiej humanistyki, przyjęta została zasada numerów autorskich i tematycznych, podpisywanych przez autorów koncepcji merytorycznej oraz wprowadzony został wymóg recenzowania pisma przez dwóch recenzentów. A w Radzie Redakcyjnej z ramienia PTK zasiedli profesorowie: Anna Zeidler-Janiszewska (Przewodnicząca Rady), Roch Sulima oraz Sław Krzemień-Ojak. Od czerwca 2008 funkcję sekretarza redakcji w miejsce Anny Wieczorek (która objęła funkcję zastępcy redaktora naczelnego i przeszła do pracy w NCK) pełni dr Iwona Kurz. Sukcesywnie też zmienialiśmy - miejmy nadzieję, że na lepsze - wizerunek graficzny pisma. Co jednak ważniejsze, coraz częściej, już niemal systematycznie, pojawiają się artykuły autorów zagranicznych. Zdołaliśmy też wprowadzić kwartalnik do szerokiej dystrybucji (do sieci Empik), a także podwyższyć jego nakład do 700 egzemplarzy. Pismo jest wysoko punktowane (6 punktów), ale podejmujemy starania o jego wpisanie na listę ERIH (European Reference Index for the Humanities), co wiązałoby się z dalszym podniesieniem jego rangi oraz wysoką punktacją zamieszczanych w nim publikacji.

W toku znajdują się rozmowy dotyczące uruchomienia pod egidą NCK i patronatem merytorycznym PTK serii książek kulturoznawczych Biblioteka "Kultury Współczesnej". Repertuar tytułów był dyskutowany wielokrotnie podczas spotkań Zarządu PTK, a także konsultowany z członkami Towarzystwa i obejmuje wyjściowo cztery pozycje: David Morley: Home Territories, Media, Mobility and Identity; Stuart Hall: Representation: Cultural Representations and Signifying Practices; Mieke Bal: Travelling Concepts in Humanities oraz Douglas Kellner: Media Spectacle.

W czasie kadencji 2005-2009 wraz z Fundacją Kultury oraz redakcją "Kultury Współczesnej" PTK zorganizowało cykl ogólnopolskich sympozjów naukowych pod hasłem: "Kultura współczesna - teoria i praktyka". Począwszy od maja 2007 roku odbyło się dziewięć takich spotkań (corocznie trzy), umiejscowionych najpierw w Warszawie, a potem w innych ośrodkach (Łodzi, Katowicach, Wrocławiu):

Wszystkie one posłużyły jako podstawa kolejnych numerów "Kultury Współczesnej". Planowane są kolejne sympozja, między innymi poświęcone oporowi w kulturze.

Mamy swoje logo, zaprojektowane przez wrocławską designerkę Joannę Witkowską (zarazem autorkę nowego layoutu "Kultury Współczesnej", co gwarantuje spójność plastyczną wizerunku Towarzystwa), którego przyjęcie poprzedziła długotrwała dyskusja. A także swoje konto i stronę internetową, która wymaga dalszego zagospodarowania. Logotyp PTK zdobi nie tylko okładkę kwartalnika, ale pojawił się także na kilku publikacjach książkowych, w tym wszystkich będących pokłosiem wspomnianych konferencji, i dodatkowo jeszcze: w pracy zbiorowej Media - ciało - pamięć. O współczesnych tożsamościach kulturowych (pod red. A. Gwoździa i A. Nierackiej-Ćwikiel, Warszawa 2006), Kina i okolice. Z dziejów X muzy na Śląsku (pod red. A. Gwoździa, Katowice 2008).

Towarzystwo uczestniczyło w tym czasie wraz z Komitetem w kilku sprawach interwencyjnych. Między innymi w marcu br. wystosowało list do MNiSZW Barbary Kudryckiej oprotestowujący decyzję o wstrzymaniu dofinansowania przez Ministerstwo podręczników, a także innych publikacji naukowych. Skutecznie, jak się okazało, ponieważ dzięki skoordynowanej akcji wielu środowisk opiniotwórczych ta niefortunna decyzja została cofnięta.

Do spraw, których nie udało się zrealizować w bieżącej kadencji należy z pewnością współpraca z organizacjami międzynarodowymi, która powinna stanowić jeden z priorytetów aktywności nowego Zarządu.

Wybrany przed czterema laty Zarząd dokonał zmian w Statucie (wprowadzenie doń funkcji Prezesa Honorowego), sankcjonując w ten sposób wolę delegatów II Walnego Zgromadzenia, aby godnością Prezesa Honorowego PTK wyróżnić prof. dr. hab. Andrzeja Mencwela.

Ustępujący Zarząd zdecydował o zwołaniu Walnego Zgromadzenia Delegatów tuż po I Zjeździe PTK. W tym celu zostały przeprowadzone wybory delegatów w Oddziałach PTK.

Walnemu Zgromadzeniu PTK przedstawiamy niniejsze sprawozdanie.

Andrzej Gwóźdź – Prezes


Słowo od Prezesa luty 2009
Słowo od Prezesa 2008
Słowo od Prezesa 2007